Złożyłeś wniosek o udzielenie dostępu do informacji publicznej? Jednak nie otrzymałeś żądanych informacji? Sprawdź czy organ bądź inny podmiot, związany z wykonywaniem władzy publicznej jak i gospodarowaniem mieniem państwowym miał podstawy do tego typu działania.

Poniżej przedstawione zostaną wybrane przypadki, uzasadniające odmowę pozytywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej. Zapraszam do zapoznania się z  przedmiotowym wpisem.

Prawo do żądania dostępu do informacji publicznej jest jednym z praw politycznych, zagwarantowanym w art. 61 ust.1-2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.1997.78.483 z dnia 16 lipca 1997 r.), dalej Konstytucja RP. Przedmiotowe prawo uszczegółowione zostało natomiast w Ustawie o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U.2022.902 t.j. z dnia 27 kwietnia 2022 r.), dalej u.d.i.p.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p za informację publiczną należy uznać każdą informację o sprawach publicznych. Przedmiotowa definicja de facto nie pozwala jednoznacznie ustalić jakie treści stanowią informację publiczną. Dlatego też stosowanie u.d.i.p, w powyższym zakresie, przysparza wiele trudności oraz wątpliwości. Nierzadko bowiem podmiot, który otrzymał wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie jest wstanie z całą stanowczością stwierdzić, czy posiada uprawnienie do przekazania żądanych treści, tj. czy posiadają one przymiot informacji publicznej.

• znajduje się w posiadaniu danego podmiotu,
• dotyczy wykonywania zadań publicznych bądź gospodarowania mieniem publicznym, tj. komunalnym bądź majątkiem Skarbu Państwa,
• została wytworzona przez władze publiczne bądź odnosi się do jej działań,
• została utrwalona na nośniku, m.in. papierowym czy elektronicznym, w formie możliwej do odtworzenia, m.in. jako pismo, dźwięk czy wideo.

Zatem, analogicznie, spotkamy się z odmową udostępnienia informacji publicznej, w przypadku gdy złożony wniosek nie dotyczy de facto informacji publicznej. Organ czy też podmiot, gospodarujący mieniem publicznym poinformuje wówczas wnioskodawcę na piśmie, m.in., iż  żądne treści nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.

Za informację publiczną nie jest  m.in. uznawana opinia adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Złożone zapytanie powinno bowiem odnosić się jedynie do sfery faktów, nie zaś swego rodzaju przypuszczeń czy też ocen.

„Wniosek na podstawie przepisów u.d.i.p. powinien dotyczyć informacji. Wedle definicji językowej informacja to „powiadomienie o czymś, zakomunikowanie czegoś, wiadomość, wskazówka, pouczenie”. Informacja zatem oznacza pewien logiczny, istniejący komunikat. Informacją nie będą zatem poglądy na dany temat oraz, jak słusznie podniósł to Sąd pierwszej instancji, wykładania przepisów prawa„.

W wyroku z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż

„Z informacją publiczną nie mamy do czynienia wtedy, gdy dana informacja nie dotyczy sprawy publicznej, ale co do zasady obejmuje sprawy prywatne, niepubliczne, osobiste, intymne (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), a także informacje, które naruszałyby godność, cześć (dobre imię), a więc dobra osobiste”.

Dodatkowo, odpowiednio, spotkamy się z negatywnym rozpatrzeniem naszego wniosku, w przypadku gdy dany organ czy też podmiot nie dysponuje de facto żądanymi informacjami, czy też nie zostały one utrwalone w odpowiedni sposób. Zatem, gdy nie jest możliwym ich udostępnienie.

Nie otrzymamy również żądanych danych, gdy złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznych jest nieprecyzyjny, tj. nie wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości jakiego zakresu danych oczekujemy od organu czy też podmiotu, dysponującego mieniem publicznym. Zgodnie bowiem z Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1939/19 przedmiot i zakres wniosku nie powinien budzić wątpliwości.

Z orzecznictwa sądowego wynika również, iż w praktyce nie są uznawane są za informacje publiczne, a w konsekwencji udostępniane, zainteresowanym jednostkom dokumenty wewnętrzne. Tworzone  są one bowiem przez ograny bądź podmioty, gospodarujące mieniem publicznym w ramach ich procesu decyzyjnego, związanego z wykonywaniem władzy publicznej. Nie są przy tym kierowane do podmiotów zewnętrznych. Tego typu dokumenty posiadają jedynie walor pomocniczy, brak im zaś waloru „oficjalności”.

• zapiski czy też notatki, osoby wykonującej władzę publiczną, tak orzekł m.in. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt P 25/12,
• korespondencje mailowe, osoby wykonującej władzę publiczną, tak orzekł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2770/13,
• ekspertyzy czy też opinie, niezbędne do podjęcia odpowiedniej decyzji przez organ, czy też podmiot, gospodarujący mieniem publicznym, tak orzekł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1681/14,
• kalendarz, terminarz spotkań, osoby wykonującej władzę publiczną, tak orzekł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2914/13,
• rejestr wejść (czy też wyjść) do budynku, związanego z wykonywaniem władzy publicznej,  tak orzekł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2337/15.

Za informacje publiczne w rozumieniu u.d.i.p. nie są uznawane także dokumenty  prywatne, jako niezwiązane z wykonywaniem władzy publicznej, a odnoszące się do konkretnych oraz indywidualnych spraw danych jednostek.  Jako przykład przedmiotowego dokumentu może posłużyć m.in. wniosek o dofinansowanie unijne wraz załącznikami, sporządzony przez przedsiębiorcę, wskazany m.in. z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2799/13.

Istnieją również sytuacje, przewidziane w u.d.i.p, gdy wnioskujący nie otrzyma żądanych informacji, mimo, iż stanowią one informację publiczną w rozumieniu, ww. ustawy. Zostały one uregulowane w art. 5 u.d.i.p.

•  informacji, chronionych, na mocy Ustawy o ochronie informacji niejawnych z dnia 5 sierpnia 2010 r. (Dz.U.2024.632 t.j. z dnia 25 kwietnia 2024 r.),
• tajemnic ustawowo chronionych, tj. np. statystycznej, bankowej, radcowskiej, adwokackiej, komorniczej, notarialnej czy też lekarskiej,
• informacji, chronionych, ze względu na prywatność osoby fizycznej czy też tajemnicę przedsiębiorstwa.

Ostatnie ograniczenie, nie odnosi się jednak do informacji o osobach pełniących funkcje publiczne czy też mających związek z ich sprawowaniem, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania tych funkcji. Nadto nie znajdzie ono zastosowania w przypadku, gdy  dana osoba fizyczna lub przedsiębiorca zrezygnuje z prawa do prywatności czy też poszanowania tajemnicy przedsiębiorcy.

„może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa„.

Podsumowując wskazać należy, iż prawo dostępu do informacji publicznej nie posiada charakteru absolutnego. Niniejsze nie oznacza jednak, iż organ czy też podmiot, dysponujący mieniem publicznym powinien w jakikolwiek sposób utrudniać uprawnionym uzyskanie dostępu do informacji publicznej. Przeciwnie, w przypadku odmowy w zakresie przedstawienia żądanych treści organ czy też inny podmiot, rozpatrujący dany wniosek o udzielenie dostępu do informacji publicznej  zobowiązany jest uargumentować zajęte stanowisko. Ponadto powinno ono znajdować oparcie w odpowiednich przepisach prawa. Odmienne działania, należy bowiem poczytać za godzące w zasady, na którym opiera się polski porządek prawny.

R. pr. Natalia Wykowska

Zastrzeżenie: Niniejszy artykuł nie powinien być poczytywany za poradę prawną. Każda sprawa, z uwagi, iż jest oparta na odmiennym stanie faktycznym wymaga odrębnego przeanalizowania. W konsekwencji wybrania odpowiednich dla niej środków prawnych. Stąd też celem należytego zabezpieczenia swoich roszczeń warto skorzystać z indywidualnej oraz profesjonalnej pomocy prawnej.